ERMENI HABER AJANSI

27 Ekim’de, Paris EHESS (Ecole des Hautes Etudes en Sciences Sociale) François Furet Amfisi’nde yapılan konferansın konukları Hasan Cemal, sosyolog Hamit Bozarslan ve tarihçi Taline Ter Minassian oldu.  Cemal “1915: Ermeni Soykırımı” adı kitabı hakkında konuşma yaptı.

Agos’ta Nazlı Temir, Cemal Paşa’nın torunu olan Hasan Cemal’in konuşması üzerine değerlendirmelerde bulundu. Temir, Hasan Cemal’in kitabının isminin dikkat çekici olduğunu şöyle anlattı: “Cemal Paşa’nın torunu olan gazeteci, aslında kendisiyle ve tarihiyle yüzleşmesini anlatıyor. Tüm bunların ötesinde, kitabın en önemli noktalarından biri de başlığı: ‘1915: Ermeni Soykırımı’. Yazar, kitap yayımlanmadan evvel, birçok kez bu başlık üzerinde düşünmüş: ‘Soykırım’ yazmalı mı, yazmamalı mı? Netice de ortada.”

Hasan Cemal’in bu kitabının tarihi ve kişisel bir yüzleşme olduğunu belirten Temir, Hasan Cemal’in ağzından şunları aktardı: “Eskiden kendimi bir solcu, hatta komünist sanırdım. Oysa, sonradan anladım ki, ben gerçekte bir Kemalistmişim.”

Hasan Cemal’in Cemal Paşa’nın torunu olan bir gazeteci olarak yazdığı bu eserle resmi tarihin dışında bir gerçeklikle yüzleştiğini belirten Temir, Hasan Cemal’in  bu hesaplaşmayı çok daha sonraları, Hrant Dink’in de etkisiyle başardığını ifade ettiğini belirtti. Bu duruma ilişkin Temir “Hasan Cemal’in bu yolculuğu, bir paşa torunu olmanın ötesinde, 1915’in önemli sorumlularından birinin torunu olarak yapması, dinleyiciler tarafından kuşkusuz cesaret isteyen bir davranış olarak yorumlandı “ dedi. Hasan Cemal’in “ailesinden Ermenilerle alakalı kötü sözler duymadığı” ifadelerine inanamadığını belirten Temir “Hasan Cemal, ailesinden Ermeniler ile ilgili ‘kötü’ şeyler işitmediğinden bahsettiğinde, başta inanamadım. Cemal Paşa’nın bir Ermeni tarafından öldürülmesine rağmen bunu duymak, beni tabii ki çok şaşırttı” şeklinde ifade etti.

Hasan Cemal’in konuşması hakkında kimilerinin çok samimi bulduğunu kimilerinin de “Bundan sonra ne olacak?” sorusunu yönelttiğini belirtti. Hasan Cemal’in “acıları birlikte aşmak” konulu bir konuşma yaptığına değinen Temir, bunun üzerine tarihçi Ter Minassian’ın , Hasan Cemal’e“Konuşmanızda birçok kez acıdan, acıları paylaşmaktan bahsettiniz. Anadolu’da bir medeniyet, bir halk kayboldu; sayısız kilise, manastır yakıldı yıkıldı; bir kültür yok oldu. Sizce bunları ‘acıları paylaşmak’ ile açıklayabilmek mümkün mü?”  sorusunu yönelttiğini belirtti. Cemal’in ise verdiği cevap ise “Beni düşündürdünüz, fakat benim yapabildiğim bu kadar, elimden gelen bu” oldu.

Ermenihaber.am