Թուրք հոդվածագիր. «Հայ դերասանները ստիպված էին փոխել իրենց անունները»

Հասարակական08:25, 09 Սեպտեմբեր 2013

Թուրք հոդվածագիր. «Հայ դերասանները ստիպված էին փոխել իրենց անունները»

Թուրքական «Ռադիքալե թերթում հրապարակվել է Շենայ Այդեմիրի հոդվածը, որը վերաբերում է Դիլարա Բալջըի «Յեշիլջամի օտարները. թուրքական կինոյի ոչ մուսուլման ներկայացուցիչները թուրքական կինեմատոգրաֆի հիմնադրումից մինչև 1980-ականները» գրքին, որը ի հայտ է բերում թուրքական կինեմատոգրաֆի դառը իրականությունը:

Հոդվածում նշվում է, որ Աթաթուրքի Սալոնիկում գտնվող տան պայթեցման մասին սուտ լուրերի պատճառով Թուրքիայում 1955 թվականի սեպտեմբերի 6-7-ի տեղի ունեցած 2-օրյա ալան-թալանից հետո, ըստ թուրքական մամուլի սպանվեց 11, հունական աղբյուրների` 15 մարդ: Հարյուրավոր կանայք բռնաբարվեցին, 5317 բնակարան հարձակման թիրախ դարձավ:

Կիպրոսի հիմնախնդրի ի հայտ գալով` 1950-ականներից հետո թուրքական ֆիլմերում բոլոր թուրքաբնակ հույն կանանց սկսեցին «պոռնիկի», իսկ տղամարդկանց Թուրքիայի դեմ դավաճանություն կատարող դերեր տալ: Հայ դերասանները ստիպված էին թուրքական անուններ վերցնել:

Բալջըի գրքում ընդգծվում է, որ ոչ մուսուլմաններն ավելի շատ էպիզոդիկ դերեր էին խաղում, քան գլխավոր: Օրինակ` հայերը խաղում էին ծիծաղաշարժ դերերում, հույները` ոսկերիչների կամ դրամափոխողների: Բալջըն նշելով, որ այս կերպարների տները, աղոթատեղերը, նրանց սուրբ օրերը թուրքական կինոյում երբեք չի ցուցադրվել, ընդգծում է, որ դա իրականում պետք է դիտարկել որպես թուրքականացում:

20-րդ դարի ընթացքում, տարբեր վիճակագրական տվյալների համաձայն, Թուրքիայում ոչ մահմեդական բնակչությանը կինոյից կամաց կամաց դուրս մղելու գործընթացը շարունակվում է: Գրքում բերվում են նաև տվյալ շրջանի ազգությամբ հայ դերասանների անուններ ինչպես օրնակ` Նուբար Թերզիյան, Վահի Օզ, Թուրգութ Օզաթայ, Նշիրթ Օզջան, Սելիմ Նաշիթ, Ադիլե Նաշիթ, Քենան Փարս: Վերջինիս մասին նշվում է, որ նա 1950-60-ականների հայտնի երիտասարդներից էր, ով մի հաղորդման ժամանակ նշելով, որ չի ուզում իրեն Գրիգոր Ջեզվեջյան անունով հիշատակեն, ասում է. «Այդ անունը պարզապես իմ անձնագրում գրված անունն է, որը չեմ օգտագործում: Ես Թուրքիայի քաղաքացի Քենան Փարսն եմ: Թուրքիայում ծնված, Թուրքիայի Հանրապետության անձնագիրը կրող, թուրքի պես ապրող մարդուն ի՞նչ կասեն: Ես թուրք եմ: Եթե զգում ես թուրք լինելու իմաստը, ապա դու էլ թուրք ես»: